loading

Loading...

De prijs van flexwerk

Tien minuten inwerktijd voor een nieuwe collega. Dat was de reden dat ik even moest wachten op een zakelijke afspraak. ‘Maar het is een flexkracht,’ was de verklaring. ‘Die komt toch maar een paar maanden.’

Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad op 18-05-2018


Tien minuten inwerktijd voor een nieuwe collega. Dat was de reden dat ik even moest wachten op een zakelijke afspraak. ‘Maar het is een flexkracht,’ was de verklaring. ‘Die komt toch maar een paar maanden.’

Zo kan een eerste werkdag eruit zien voor bijna een kwart van alle werkende Nederlanders. Zij zijn ‘flexwerknemer’. Hun carrière bestaat uit een haast eindeloze reeks van onzekere contracten en tijdelijke dienstbetrekkingen. Vakbond FNV luidde daarover begin mei de noodklok in het rapport ‘Flexwerk verdient beter’. De focus van het rapport ligt vooral op salaris. Dat flexkrachten minder verdienen dan vaste medewerkers is algemeen bekend. De vakbond laat zien hoe schrijnend groot het gat is: flexwerknemers verdienen 35% minder dan vaste krachten. Dat is op jaarbasis gemiddeld €9.900,-

Jammer genoeg houdt FNV het bij de oproep tot meer inkomen. Ik vind dat ze daarmee hun plicht ten opzichte van flexwerknemers verzaken. Het wekt de indruk dat meer geld alles oplost, maar niets is minder waar. Werkgevers stellen hoge eisen aan flexkrachten, maar geven nauwelijks zekerheid. Een flexkracht wordt in tien minuten ingewerkt. Wie goed presteert, kan een week later toch op straat staan.

De combinatie van een laag inkomen en grote onzekerheid veroorzaakt een veel diepere problematiek. Het CBS meldde eind 2017 dat twintigers en dertigers met flexibele banen minder vaak huizen kopen, trouwen of kinderen krijgen dan leeftijdsgenoten met vast werk. Dat nieuws kreeg nauwelijks aandacht – het verrast ons blijkbaar niet eens. Terwijl een hele generatie jonge Nederlanders niet de zekerheid kan vinden die nodig is om een leven op te bouwen en een gezin te starten.

Wie verder kijkt dan de statistieken ziet dat deze generatie murw is geraakt door alle stress en onzekerheid. Dat is waar de échte kosten van flexwerk zichtbaar worden. De Amerikaanse arbeidssocioloog Richard Sennett beschrijft dat treffend in zijn boek ‘de flexibele mens’. Flexwerk zorgt volgens hem voor afstandelijkheid, verwarring, onzekerheid en verlies van eigenwaarde. Dat herken ik in de praktijk bij flexwerkers in mijn omgeving. Zoals Agnes, die steeds contracten krijgt voor zes maanden. Ze werkte zich de eerste paar keer een slag in de rondte om er een verlenging uit te slepen. Maar er was altijd een reden waarom dat niet doorging, of er kwam een reorganisatie waardoor alle tijdelijke contracten niet verlengd werden. “Nu begin ik aan weer een nieuwe baan,” vertelde Agnes me. “Maar ik heb geen energie meer om te investeren in het contact met wéér nieuwe collega’s. Vroeger was ik ambitieus en liep ik graag een stapje harder. Maar zo ben ik niet meer.”

Richard Sennett noemt dat een conflict tussen karakter en ervaring: je leert karaktereigenschappen af om onder de flexibele druk overeind te kunnen blijven. Daarnaast ontneemt volgens Sennett het werken in steeds weer andere projecten bij verschillende bedrijven de flexwerknemer het ‘doorlopend verhaal’. Wie in zes jaar acht werkgevers heeft gehad kan geen ‘carrièreverhaal’ meer vormen of uitleggen hoe ervaring en karakter zich door de tijd heen hebben ontwikkeld.

Flexwerkers verdienen perspectief op een loopbaan die hen helpt persoonlijkheid en karakter te vormen en een toekomst op te bouwen. Dat vraagt inzet van bedrijven. Natuurlijk is het mogelijk opdrachten slimmer achter elkaar te plannen zodat er wél langere tijd werk is. Bedrijven kunnen ook tijdelijke krachten cursussen en trainingen aanbieden. Maar ook de overheid moet aan de slag, met drie grote veranderingen. De eerste is: het goede voorbeeld geven, door flexwerkers langere contracten te bieden en beter te belonen. De tweede is: een betere opdrachtgever zijn. Bedrijven die werk uitvoeren voor de publieke sector moeten nu hevig concurreren in aanbestedingen. Werk wordt maar voor korte duur ‘gegund’, en marges komen elke ronde verder onder druk te staan. Dat is desastreus voor arbeidsvoorwaarden en werkzekerheid. Tot slot is ook soepelere arbeidswetgeving noodzakelijk. Zo kent België geen tijdslimiet op contracten voor bepaalde duur. In Nederland is dat beperkt tot 24 maanden, maar toch is het percentage flexwerknemers in België de helft van dat in Nederland. Strengere wetgeving veroorzaakt zo ironisch genoeg méér onzekerheid, met alle gevolgen van dien.

Die veranderingen moeten snel worden ingezet, want verdere flexibilisering kunnen we ons niet veroorloven. Dat zet het welzijn van een hele generatie op het spel.

Flexwerknemers verdienen 35 procent minder dan vaste krachten. Dat is op jaarbasis gemiddeld 9900 euro.

Share This

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *